Aðgerðir boðaðar gegn yfirráðum stórfyrirtækja í kjötvinnslu

Boðaðar hafa verið aðgerðir sem eiga að auðvelda bændum og búfjárframleiðendum að vinna og selja eigin afurðir og draga úr yfirráðum stórfyrirtækja í kjötvinnslu.

Donald Trump Bandaríkjaforseti kynnti áformin föstudaginn 28. ágúst og sagði markmiðið vera að auka svigrúm smærri framleiðenda á bandarískum kjötmarkaði.

Í færslu sem Trump birti föstudaginn 28. ágúst sagðist hann hafa heimilað gerð reglubreytinga sem ættu að veita bændum og búfjárframleiðendum aukið svigrúm til að vinna eigin afurðir.

Nákvæm útfærsla aðgerðanna hafði ekki verið birt þegar Reuters uppfærði frétt sína í gær 29. ágúst. Ekki liggur því fyrir hvaða reglum verður breytt eða hvernig tryggt verður að breytingarnar samræmist núgildandi kröfum um matvælaeftirlit.

Brooke Rollins, landbúnaðarráðherra Bandaríkjanna, sagði að nánari tillögur yrðu kynntar frá og með mánudeginum 31. ágúst. Þær eiga meðal annars að auðvelda sölu kjötafurða milli ríkja, draga úr regluverki og styðja betur við smærri kjötvinnslur.

Fjögur fyrirtæki ráða um 85% vinnslunnar

Fyrirtækin JBS USA, Tyson Foods, Cargill og National Beef Packing ráða saman um 85% bandarískrar nautakjötsvinnslu. Hlutfallið var um 36% árið 1980.

Dómsmálaráðuneyti Bandaríkjanna rannsakar hvort stærstu kjötvinnslufyrirtækin hafi haft óeðlileg áhrif á verðmyndun eða samkeppni á markaðnum. Ráðuneytið hefur tekið fram að niðurstaða rannsóknarinnar liggi ekki fyrir og að ekkert hafi verið sannað á hendur fyrirtækjunum.

Trump segir yfirráð þessara fjögurra fyrirtækja hafa sett bændur og búfjárframleiðendur í erfiða stöðu og takmarkað möguleika þeirra á að koma eigin afurðum á markað.

Bandaríska landbúnaðarráðuneytið hafði áður kynnt aðgerðaáætlun fyrir smærri kjöt- og alifuglavinnslur. Þar á meðal voru 60 milljónir Bandaríkjadala ætlaðar til að auka vinnslugetu, efla samkeppni og styrkja birgðakeðjur. Nánar um aðgerðir landbúnaðarráðuneytisins hér.

Varað við því að slakað verði á eftirliti

Fulltrúar kjötiðnaðarins og samtaka nautgripabænda hafa tekið undir að þörf sé á aukinni samkeppni og fleiri tækifærum fyrir smærri vinnslur. Þeir hafa þó varað við breytingum sem gætu dregið úr kröfum um opinbert eftirlit og matvælaöryggi.

Samkvæmt núgildandi reglum þarf kjöt sem fer í almenn viðskipti milli ríkja að uppfylla kröfur um opinbert eftirlit. Því er óljóst hversu langt stjórnvöld geta gengið án lagabreytinga.

Bandaríska dómsmálaráðuneytið greinir nánar frá rannsókninni og stöðu stærstu fyrirtækjanna á markaðnum hér.

Mynd: úr safni