Skattfrjáls þjórfé í Bandaríkjunum til 2028: Ný lagabreyting vekur vonir og áhyggjur

Bandaríska öldungadeildin hefur samþykkt víðtækan fjárlagapakka sem inniheldur umdeilda lagabreytingu sem gerir ráð fyrir að þjórfé verði skattfrjálst til loka árs 2028. Breytingin, sem gengur undir heitinu „No Tax on Tips Act„, felur í sér að starfsfólk í veitingageiranum geti haldið eftir allt að 25.000 dollurum í þjórfé árlega án þess að greiða af því tekjuskatt – að því gefnu að ákveðin skilyrði séu uppfyllt.

Helstu atriði lagabreytingarinnar

Skattfrjáls mörk: Starfsmenn í þjónustustörfum með árstekjur undir 150.000 dollurum – og hjón eða sambúðarfólk með samtals tekjur undir 300.000 dollurum – geta átt von á því að þjórfé þeirra verði skattfrjálst, allt að 25.000 dollurum á ári.

Gildistími: Skattfrelsið tekur gildi árið 2025 og gildir til loka árs 2028.

Skilgreining þjórfés: Aðeins skráð þjórfé (qualified tips) – sem er gefið sjálfviljugt af viðskiptavinum, hvort sem er með peningum eða greiðslukorti – fellur undir undanþáguna. Þjónustugjöld sem reiknuð eru sjálfkrafa á reikning, til dæmis fyrir hópa, teljast ekki með.

Gildir aðeins í hefðbundnum þjórfésstörfum: Undanþágan nær aðeins til þeirra starfa þar sem þjórfé var almennt hluti af launum fyrir 31. desember 2024.

Stuðningur atvinnugreinarinnar – og gagnrýni

Lagabreytingin hefur hlotið stuðning frá hagsmunasamtökum veitingageirans, þar á meðal National Restaurant Association (NRA), sem fagnar því að starfsfólk geti haldið eftir stærri hluta tekna sinna.

„Þetta er mikilvægt skref í að styrkja fjárhagslegt sjálfstæði starfsfólks og veita atvinnugreininni svigrúm til að halda í og laða að hæft fólk,“

segir í yfirlýsingu frá NRA.

Hins vegar eru ekki allir í veitingageiranum jafn hrifnir. Independent Restaurant Coalition (IRC), samtök sjálfstæðra veitingamanna, gagnrýna lagabreytinguna fyrir að hygla aðeins þeim sem fá þjórfé – yfirleitt þjónar og barþjónar – á meðan eldhússtarfsmenn, uppvaskarar og annað bakvið tjöldin starfsfólk njóti ekki sömu kjara.

„Þetta viðheldur ójafnvægi milli starfsstétta innan veitingastaða, þar sem stór hluti starfsfólks fær aldrei þjórfé en gegnir engu að síður lykilhlutverki í rekstrinum,“

segir Erika Polmar, framkvæmdastýra IRC.

Lagabreytingin hefur einnig vakið áhyggjur meðal sérfræðinga í ríkisfjármálum og félagsmálum. Gert er ráð fyrir að tekjutap ríkissjóðs vegna skattfrelsisins geti numið allt að 40 milljörðum dollara á fjórum árum. Til að vega upp á móti því eru í sama fjárlagapakka lagðar til niðurskurðir á opinberri þjónustu á borð við Medicaid (heilbrigðisþjónustu fyrir tekjulága) og SNAP (matvælaaðstoð), sem margir starfsmenn í þjónustugreinum treysta á.

Þá benda sérfræðingar á að stór hluti þeirra sem vinna fyrir þjórfé greiði nú þegar lítinn sem engan tekjuskatt vegna lágra heildartekna, og að raunveruleg áhrif skattfrelsisins kunni því að verða minni en ætlað er. Einnig eru áhyggjur af því að fyrirtæki kunni að nýta sér lagabreytinguna til að halda grunnlaunum lágum og færa ábyrgðina yfir á viðskiptavini með meiri áherslu á þjórfé.

Frumvarpið hefur nú verið samþykkt í öldungadeildinni og fer næst fyrir fulltrúadeild Bandaríkjaþings. Þar kunna að verða lagðar til breytingar á tímalengd, skilyrðum eða tekjumörkum.

Þá hefur farið af stað víðtæk umræða um hvort þjónustugjöld – sem nú eru skattlögð sem almennar tekjur – ættu einnig að fá sömu meðferð og hefðbundið þjórfé, til að stuðla að meiri jöfnuði innan starfshópa veitingageirans.

„No Tax on Tips“ frumvarpið markar tilraun til að bæta kjör starfsfólks í þjónustugreinum og hvetja til áframhaldandi starfsfólks í greininni. Þó vekur lagabreytingin einnig áleitnar spurningar um jöfnuð, réttlæti og ábyrgð – bæði innan atvinnulífsins og í ríkisrekstri. Framhaldið í fulltrúadeildinni og mögulegar breytingar þar munu ráða úrslitum um hvort frumvarpið verði að lögum – og í hvaða mynd.

Mynd: úr safni